Laadt uw website het script van een andere leverancier, voor A/B-testen, statistieken of een chat? Bewaart een leverancier de namen en adressen van uw klanten? Heeft een AI-tool toegang tot uw servers, of zou hij die kunnen krijgen? In november 2026 diende elk van die situaties als toegangspunt voor een aanval.
Op 14 november maakte het Franse postbedrijf La Poste bekend dat bij Maileva, zijn dochterbedrijf dat post verstuurt voor bedrijven, de namen en adressen van 22 miljoen mensen waren gestolen. Op 16 november smokkelde een aanvaller zijn eigen code in het A/B-testscript van Optimizely, dat wordt geladen door de websites van ten minste 178 organisaties. Dezelfde dag beschreef Google een aanvalstool die de code van software vóór en na een patch vergelijkt en daar zonder menselijke tussenkomst een aanval uit afleidt.
Wij leiden er een regel uit af voor bedrijven die hun software laten ontwikkelen: niets komt in productie zonder door de deployment-pipeline te gaan, niet het script van een andere leverancier, en ook geen AI.
De technische details staan in het kader “Voor uw technische team”.
November 2026: wat er gebeurde
In oktober namen aanvallers in Frankrijk op afstand de besturing over van regelaars van koelinstallaties in supermarkten. In de nacht van 1 op 2 november troffen nieuwe aanvallen winkels in België, Nederland, Zweden, Luxemburg, Ierland en Estland.
In Frankrijk werden op 2 november, na een incident bij een leverancier van koelapparatuur, de temperatuurdrempels gewijzigd in de bewaking van de koelcellen van drie vestigingen van het Établissement français du sang, de Franse bloedbank; de alarmen gingen af en er ging geen enkel product verloren.
Op 4 november meldde de Franse bank Crédit Mutuel Arkéa een cyberaanval. Volgens de bank waren de aanvallers binnengekomen via het platform van een van haar dienstverleners en gebruikten ze de eigen rekening van de bank voor transacties naar andere banken; de tegoeden van haar klanten zijn niet getroffen. Een dag later becijferde de bank het weggesluisde bedrag op meer dan 100 miljoen euro.
Op 6 november presenteerde de NCTV, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, het Cybersecuritybeeld Nederland 2026. Daaruit blijkt dat kwaadwillenden AI “aantoonbaar inzetten in alle fasen van cyberaanvallen”, “waardoor de snelheid en schaal van aanvallen verder toenemen”.
Van 12 op 13 november waren Outlook, Teams, SharePoint en Copilot wereldwijd voor veel gebruikers van Microsoft 365 onbereikbaar. Niets wijst erop dat het om een aanval ging: Microsoft spreekt van “een technisch probleem dat niets te maken heeft met een cyberaanval, of met AI of agents”, dat ontstond na een wijziging in zijn netwerk.
Op 13 november publiceerde de FBI een waarschuwing over ARTEX, een opensourcetool, gemaakt om de eigen beveiliging te testen, die AI-agents zelfstandig de stappen van een aanval laat uitvoeren, en die door aanvallers wordt gebruikt (details verderop).
Een gekaapt script van derden: uw website beschermen zonder A/B-testen op te geven
Optimizely verkoopt een tool voor A/B-testen: de website laadt op elke pagina een script van de leverancier, dat elke bezoeker een van de geteste versies toont. Dat script wordt bij elk bezoek gedownload van de servers van Optimizely. Het bevat ook de code die de klant voor zijn tests schrijft, in de interface van Optimizely.
Op 16 november misbruikte een aanvaller een kwetsbaarheid in het registratieproces van Optimizely om zich voor te doen als gebruikers en zijn eigen code in dat script te schrijven, bij een deel van de klanten. Optimizely dichtte de kwetsbaarheid en verwijderde die code nog dezelfde avond. Intussen was de code uitgevoerd in de browser van bezoekers. Volgens Report URI, een bedrijf dat zich bezighoudt met de beveiliging van websites, verving de code de adressen van cryptowallets door die van de aanvaller, en kopieerde hij de kaartnummers die in de formulieren van de websites werden ingevuld. Report URI vond de code in 188 van de 1.611 scripts die het onderzocht, bij 178 organisaties, waaronder de BBC, CNN, Zoom en HSBC (SecurityWeek).
Geen van die organisaties had iets aan haar website veranderd. De code van de aanvaller kwam in productie zonder door hun deployment-pipeline te gaan, zonder hun tests en zonder dat iemand hem had nagelezen.
Twee gangbare beschermingen schieten hier tekort. De Content Security Policy (CSP), een header die de browser vertelt welke scripts hij mag uitvoeren, beschermde de websites die een strikte CSP hadden: de geïnjecteerde code laadde het vervolg van de aanval vanaf een ander domein, dat hun policy niet toestond. Volgens Report URI volstond het niet om alleen het domein van Optimizely toe te staan: “wat de 24 beschermde sites van de andere onderscheidde, was een restrictieve script-src-directive”, het deel van de CSP dat de toegestane scripts opsomt. Een CSP beperkt dus de schade. Ze houdt geen code tegen die in het script van een toegestaan domein is gesmokkeld.
Met Subresource Integrity (SRI) weigert de browser een bestand dat niet meer overeenkomt met de hash die in de pagina staat. Voor dit script werkt dat niet: het deel met de tests “verandert vaak, naarmate u tests maakt, wijzigt en beëindigt”, schrijft Optimizely, en laat zich niet controleren met een eenvoudige vergelijking van hashes. Een vaste hash zou het script blokkeren zodra er één test verandert.
Er zijn twee oplossingen om A/B-testen te behouden zonder de pipeline te omzeilen.
De versie op de server kiezen. Met Feature Experimentation, het product van Optimizely voor ontwikkelaars, beslist de applicatie zelf welke versie een bezoeker te zien krijgt: de development kit wordt op de server geïnstalleerd, en “de beslissingen worden op de server genomen”. Die kit is een dependency als alle andere: hij wordt op zijn exacte versie geïnstalleerd en gaat door de pipeline. Elke geteste versie is dan code van de applicatie, die wordt geactiveerd met een configuratie-instelling: elke test gaat via de ontwikkelaars, en dus door de pipeline. Volgens Optimizely zijn Feature Experimentation en zijn kits in november niet getroffen.
Een vastgezette kopie van het script zelf hosten. Optimizely beschrijft hoe u het script op uw eigen contentdeliverynetwerk (CDN) host. Maar in de configuratie voor Amazon CloudFront werkt een automatische aanroep van Optimizely de kopie bij elke wijziging bij: de code komt dan nog steeds binnen zonder door de pipeline te gaan. Wij raden aan de kopie bij de code van de website vast te leggen, met haar integriteitshash, zodat elke wijziging van een test een deployment wordt, die net als de andere wordt gecontroleerd. Het marketingteam houdt zijn tool; elke test vraagt een deployment.
Voor een applicatie op maat raden wij aan de versie op de server te kiezen. Voor een website waarvan het marketingteam zelf zijn tests start, raden wij de vastgezette kopie aan.
Voor uw technische team: scripts van derden
- CSP: een
script-src-directive die de exacte bronnen opsomt, zonder 'unsafe-eval' en zonder 'strict-dynamic', die Report URI noemt bij de instellingen waarlangs de aanval doorkwam. Een beperkte connect-src-directive verhinderde op sommige websites dat kaartnummers, cookies en schermafbeeldingen werden verstuurd, maar niet dat de cryptoadressen werden vervangen (Report URI).
- Detectie: Optimizely beschrijft een integriteitscontrole die de hash van het vaste deel van het script, de bibliotheek, vergelijkt met een referentiehash. Die meldt een wijziging; ze controleert de code van de tests niet.
- Vastgezette kopie: een taak in de pipeline downloadt het script, dat bij de code wordt vastgelegd, en de pagina laadt het met het attribuut
integrity. De code die voor de tests in de interface van de leverancier is geschreven, wordt nagelezen zoals de rest van de code.
Uw gegevens bij een leverancier: het datalek bij het Franse Maileva
Maileva, een dochterbedrijf van het Franse postbedrijf La Poste, verstuurt post voor bedrijven: loonstroken, aangetekende brieven, facturen. Op 14 november maakte La Poste bekend dat de voornamen, namen en postadressen van 22 miljoen mensen medio september waren gestolen. Die mensen zijn geen klanten van Maileva: het zijn de ontvangers van de post van haar zakelijke klanten. Volgens La Poste zijn er geen bankgegevens buitgemaakt. Maileva bracht de CNIL, de Franse privacytoezichthouder, op de hoogte en deed aangifte.
Tussen de inbraak en de bekendmaking zaten bijna twee maanden. In die tijd wisten de betrokkenen niet dat hun naam en adres in handen van een aanvaller waren.
Een bedrijf dat gegevens aan een leverancier toevertrouwt, blijft er verantwoordelijk voor. De CNIL stelt modelclausules voor de overeenkomst met die leverancier voor: een maximale termijn, in uren, waarbinnen hij een datalek moet melden, en wat er aan het einde van de overeenkomst met de gegevens gebeurt, vernietigd of teruggegeven. Die les geldt voor elke verwerkersovereenkomst onder de AVG. De termijn legt u vast bij het ondertekenen van de overeenkomst; op de dag van het lek is het te laat om erover te onderhandelen.
Dezelfde vraag geldt voor uw software. Een applicatie stuurt gegevens naar andere diensten: e-mailverzending, betalingen, bestandsopslag, statistieken. Elk gegeven dat naar een dienst wordt gestuurd, kan daar worden gestolen. Alleen de gegevens sturen die de dienst nodig heeft, beperkt wat een lek blootlegt.
AI versnelt het misbruik van kwetsbaarheden
Op 16 november publiceerde de Threat Intelligence Group van Google (GTIG) zijn kwartaalrapport over het gebruik van AI door aanvallers. Daarin beschrijft de groep een tool die op een server van een aanvaller werd gevonden, exploit_agent, gericht op Franse websites van media, entertainment en onderwijs. Volgens GTIG “vergelijkt de tool de code van vóór en na de aankondiging van een patch, analyseert hij de resultaten om mogelijke kwetsbaarheden op te sporen, schrijft hij aanvallen en voert hij die automatisch uit, zonder menselijke tussenkomst”. Het is de eerste keer dat GTIG ziet dat aanvallers het zoeken en misbruiken van kwetsbaarheden volledig automatiseren.
Drie dagen eerder had de FBI zijn waarschuwing over ARTEX gepubliceerd, de beveiligingstesttool die door aanvallers wordt misbruikt, en die Microsoft in oktober al had zien gebruiken tegen de klanten van een softwareleverancier. Volgens de FBI gingen sommige inbraken met ARTEX in minder dan drie uur van de eerste verkenning naar beheerdersrechten, en stelt de tool weinig ervaren aanvallers in staat complexe aanvallen uit te voeren.
Niet al die aanvallen slagen. Eind juli beschreef Unit 42, het onderzoeksteam van Palo Alto Networks, een aanvaller die zijn aanvallen overliet aan agents op basis van het DeepSeek-model. Zijn automatische pogingen mislukten: de aangevallen servers hadden de opties die de kwetsbaarheid nodig had niet ingeschakeld, of vroegen om authenticatie. De inbraken die wel slaagden, voerde hij met de hand uit.
Half november 2026 waren er dit jaar al 100.000 kwetsbaarheden openbaar gemaakt en onder een CVE-nummer geregistreerd, volgens de NVD, de Amerikaanse databank die ze bijhoudt. Dat is meer dan het dubbele van de ongeveer 48.000 in heel 2025. Voor de eerste 100.000 was achttienenhalf jaar nodig, van 1999 tot 2018.
AI versnelt ook het vinden van kwetsbaarheden. Op 17 november maakten beveiligingsonderzoekers Java4Shell bekend, een kritieke kwetsbaarheid in Java: een van hen vond die in een uur met Codex, de programmeertool van OpenAI, en schreef daarna in twee uur een eerste werkende exploit, voor minder dan 200 dollar aan modelgebruik. Een dag later maakten andere onderzoekers vijf kritieke kwetsbaarheden in nginx bekend, een veelgebruikte webserver: een van hen had de eerste gevonden, en een volledig geautomatiseerde scan vond de andere vier, zonder menselijke tussenkomst.
De tijd tussen de publicatie van een patch en de eerste aanvallen wordt korter. Wij raden aan een kritieke patch te installeren op de dag dat hij wordt gepubliceerd, wat mogelijk is met software waarvan elke wijziging al door de pipeline gaat.
Een gepubliceerde kwetsbaarheid wordt nog niet per se misbruikt. Volgens VulnCheck, een bedrijf dat kwetsbaarheden in de gaten houdt, was op 1 november ongeveer 1,4 % van de in 2026 gepubliceerde kwetsbaarheden misbruikt. Van de patches die wij op de dag van publicatie installeren, komen die voor al misbruikte kwetsbaarheden eerst, vóór die voor ernstigere kwetsbaarheden die nog niet worden misbruikt.
Verdedigers beschikken over dezelfde middelen. In een blogbericht van maart 2026, dat geen officiële richtlijn is, schrijft het National Cyber Security Centre (NCSC) van het Verenigd Koninkrijk dat verdedigers “dezelfde mogelijkheden moeten inzetten om een voorsprong te behalen”, zodra de basisbeveiliging op orde is. Een bedrijf kan zijn leverancier dus vragen of die AI al gebruikt om kwetsbaarheden in zijn software te zoeken voordat aanvallers dat doen.
AI-agents in productie: een vertrouwen dat u niemand zou geven
AI wordt niet alleen door aanvallers gebruikt. Eind april 2026 werkte bij PocketOS, een maker van software voor autoverhuur, een AI-codeeragent aan een gewone taak toen hij op een fout met inloggegevens stuitte. Om die te omzeilen, verwijderde hij een opslagvolume bij de hostingprovider, Railway: met één aanroep verdwenen de productiedatabase en haar back-ups, omdat de back-ups op hetzelfde volume stonden. De agent had toegang tot de productie. Toen hij er later naar werd gevraagd, antwoordde de agent dat hij had gegokt in plaats van te controleren.
Hoeveel bedrijven laten een AI-agent op hun servers handelen? Wij hebben geen betrouwbare meting gevonden: de cijfers die de ronde doen, komen uit enquêtes van leveranciers van beveiligingsoplossingen.
U zou de toegang tot uw servers niet toevertrouwen aan een onbekende van wie u de bedoelingen niet kunt nagaan en de handelingen niet kunt voorspellen. Voor een AI-agent geldt hetzelfde: niemand kan elk van zijn handelingen voorspellen, en hij kan binnen een paar seconden alles aanpassen waartoe zijn toegang reikt. OWASP, het Britse NCSC en de Franse cyberbeveiligingsdienst ANSSI raden aan de rechten van agents te beperken en acties met grote impact door een mens te laten goedkeuren. Sindsdien vraagt het Britse NCSC AI-agents inloggegevens te geven die zo kort mogelijk geldig zijn, en de cyberbeveiligingsdiensten van de Five Eyes (de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland) vragen om inloggegevens die verlopen zodra de taak klaar is.
Wij passen regels toe, en raden ze aan, die verder gaan:
- Een mens keurt elke handeling van een AI goed. De AI stelt voor; ze beslist nooit alleen.
- Geen AI geïnstalleerd op een server, en geen AI met directe toegang tot de servers.
- De AI die het werk versnelt, draait in een afgeschermde omgeving, op de computer van de ontwikkelaar, met beperkte opdrachten. Die computer heeft, net als die van de mensen die de infrastructuur beheren, zelf geen toegang tot de servers.
- Elke handeling op een server gaat door de deployment-pipeline, via toegangspunten die elk één handeling uitvoeren, met gecontroleerde parameters, tot en met het stilleggen van een server wanneer er nog geen patch bestaat. Anders gaat ze via de beheerconsole van de hostingprovider.
- Geen open poorten op de servers, behalve voor de monitoring, met alleen leestoegang.
Een agent die in uw eigen applicatie is ingebouwd en voor uw gebruikers handelt, is een ander onderwerp: hij handelt met de rechten van de persoon die hem gebruikt.
Wat Continuous Delivery voorkomt: elke wijziging gaat door de pipeline, scripts van derden en AI inbegrepen
Dave Farley is de bedenker van de deployment-pipeline, vaak CI/CD-pipeline genoemd. De deployment-pipeline is de geautomatiseerde keten die elke wijziging in de code oppakt, test, vastlegt en klaarzet om naar productie te gaan. Al in 2010 vroegen Jez Humble en hij in “Continuous Delivery” (Continue oplevering) dat de productie “volledig afgesloten” is, zodat alleen de deployment-pipeline er wijzigingen in kan aanbrengen.
Dezelfde regel passen ze toe op de servers zelf: “een wijziging in uw omgeving is precies hetzelfde als een wijziging in uw software”. Ze wordt als script geschreven, bij de code vastgelegd, getest, en gaat na goedkeuring automatisch naar productie. Dat heet infrastructure as code: de servers, het netwerk en hun configuratie worden in bestanden beschreven, en op basis daarvan opnieuw opgebouwd.
Een script van derden dat van de servers van zijn leverancier wordt geladen, komt in productie zonder door uw pipeline te gaan: langs die weg kwam de code van de aanvaller binnen bij de klanten van Optimizely. Een AI-agent met toegang tot de productie wijzigt die zonder door de pipeline te gaan: zo verdween de database van PocketOS. In beide gevallen moet de pipeline weer de enige weg naar productie worden.
Infrastructure as code beschermt ook op de dag dat er iets wordt vernietigd. Een server die in bestanden is beschreven, wordt opnieuw opgebouwd vanuit de coderepository. De gegevens worden teruggezet vanuit offline back-ups, buiten bereik van een account dat de productie kan verwijderen: bij PocketOS verdwenen de back-ups samen met de database.
Vaste scope en vast budget: kwaliteit wordt als eerste opgeofferd
Bij de meeste IT-dienstverleners, bureaus en adviesbureaus voor softwareontwikkeling wordt maatwerk nog steeds verkocht op basis van schattingen: er wordt een lijst met functionaliteiten opgesteld, aan elke functionaliteit een aantal ontwikkeldagen toegekend, en alles opgeteld. In die schattingen zit een marge voor onvoorziene zaken die de klant niet ziet. Doorgaans liggen die marges tussen 30 % en 250 %, afhankelijk van het project en de sector. Sommige leveranciers zeggen dat ze kunnen schatten; met de tijd hebben ze vooral geleerd welke marge ze moeten toepassen. Voor de klant ligt de vraag ergens anders: is de opgeleverde software bruikbaar, en is de kwaliteit erin ingebouwd, zonder te zijn opgeofferd om de termijn te halen?
Tot op heden erkent de wetenschap geen enkel instrument waarmee de ontwikkeltijd van software betrouwbaar kan worden geschat, en een prijs die op die aannames is gebaseerd eindigt vaak boven het budget, zoals elke schatting van werk dat nog nooit is ontworpen. Volgens het criterium van Steve McConnell, auteur van naslagwerken over het bouwen en schatten van software, geldt een schatting als goed wanneer ze drie keer op vier binnen 25 % van de werkelijke duur valt, en daar neemt men genoegen mee. De metingen in het boek “NoEstimates” (Zonder schattingen) van Vasco Duarte laten een gemiddelde vertraging van 62 % ten opzichte van de geschatte duur zien, over zeventien projecten bij één bedrijf. Scope en budget tegelijk vastleggen, met of zonder vaste datum, komt neer op de huid verkopen voordat de beer geschoten is: hoe groot de marge ook is, het werk rekt zich uit tot het de toegekende tijd vult, dat is de wet van Parkinson, en de vertraging komt toch. Daar komt de wet van Hofstadter bij, genoemd naar de onderzoeker Douglas Hofstadter: “Het duurt altijd langer dan je verwacht, zelfs als je rekening houdt met de wet van Hofstadter.” Er blijft dan geen ruimte meer over om bij te sturen.
De lijst met functionaliteiten, opgesteld vóór het project, lijkt op papier volledig, maar is dat nooit: tijdens de ontwikkeling ontstaan nieuwe behoeften, en komen er prioriteiten aan het licht waar niemand aan had gedacht. Dan moet worden afgezien van geplande functionaliteiten, of moet er extra budget worden gevraagd, en eenmaal in dat raderwerk komt het project er niet meer uit.
“De behoefte had vooraf beter onderzocht moeten worden”, hoort men dan. Meer onderzoek verandert daar niets aan: de lijst wordt geschreven voordat de software bestaat, op de dag dat men het minst weet over hoe de gebruikers haar zullen gebruiken. De gebruiker weet niet wat hij wil voordat hij de software heeft gebruikt. Een van de principes van het Agile Manifest wijst in dezelfde richting: “Werkende software is de belangrijkste maat voor voortgang.” Een demonstratie vervangt het gebruik niet: ze laat zien wat werkt op de dag dat ze wordt gegeven, niet wat ontbreekt. Alleen de reacties van de gebruikers, zodra de software in hun handen is, laten zien wat de gesprekken niet hadden blootgelegd: daarom blijft het onderzoek naar de behoeften doorgaan tijdens de ontwikkeling. Maar software is geen vastgelegd pakket functionaliteiten. Het is een geheel van functionaliteiten die elk afzonderlijk te gebruiken zijn, en die één voor één kunnen worden opgeleverd. Goede software kan dus al na een maand ontwikkeling bruikbaar zijn, omdat ze geen ondeelbaar blok vormt.
Wat als eerste sneuvelt, is wat de klant het minst ziet: de interne kwaliteit van de software, die het mogelijk maakt de software makkelijk mee te laten bewegen met de voortdurend veranderende behoeften, en waar beveiliging bij hoort. De tests, de updates van dependencies, de monitoring en de tijd om de code na te lezen worden als eerste opgeofferd. Software waarvan de beveiliging niet op orde is, is geen kwaliteitssoftware.
Deze manier van verkopen legt het risico bij het klantbedrijf: dat houdt blootgestelde software over, en draagt de gevolgen op de dag dat een kwetsbaarheid wordt misbruikt.
Bedrijven die hun software intern ontwikkelen, met hun eigen teams, zijn niet beter af als ze nog steeds budgetteren en plannen op basis van schattingen: hun teams hebben evenmin de tijd om de code te verkennen waarvoor ze verantwoordelijk zijn. Kwaliteit wordt namelijk dagelijks opgebouwd, door de mensen die verantwoordelijk zijn voor de software, dat wil zeggen het productteam, en in het bijzonder de ontwikkelaars: zij doorlopen de code, beoordelen of een defect voorrang moet krijgen, en verhelpen het meteen, zonder iemand om toestemming te hoeven vragen. De software valt onder hun verantwoordelijkheid.
Daarom moeten ontwikkelaars zich tegelijk verdiepen in de gebruikers van hun software, in het vak en het verdienmodel van het bedrijf, en in beveiliging. Het is een boeiend vak. Het goed uitoefenen vraagt al die onderwerpen te volgen, op zijn minst als team, want het is veel voor één persoon: vandaar multidisciplinaire teams.
Voor die onderwerpen hoeft u niet bij de start al expert te zijn. Expert worden kan, met de juiste grondslagen, de juiste bronnen en de praktijk, maar niet met de praktijk alleen, want softwareontwikkeling is engineering. Die grondslagen zijn die van software-engineering, van een adaptieve aanpak en van de discipline van Continuous Delivery. Twee boeken leggen de basis: “Modern Software Engineering” (Moderne software-engineering), van Dave Farley, en “Continuous Delivery”, van Jez Humble en Dave Farley. Expertise bestaat er dan in te weten wat er moet worden onderzocht en, afhankelijk van wat men vindt, wat er als eerste moet worden verholpen, zonder te wachten. Een goede deployment-pipeline spoort beveiligingsproblemen op, met beproefde praktijken, die niet van de ene software tot de andere verschillen: in “Modern Software Engineering” rekent Dave Farley de controle of software veilig genoeg is tot “de taken van een deployment-pipeline”. In “Continuous Delivery Pipelines” (Pipelines voor Continuous Delivery) schrijft hij dat beveiliging het advies van specialisten kan vragen, maar dat ze “de verantwoordelijkheid is van iedereen in het team”: specialisten adviseren, ze horen geen “poortwachters” te zijn. Ons artikel over de beveiliging van webapplicaties laat zien dat voor veilige software geen cybersecurityexpert nodig is.
Lean gaat uit van één idee: een defect opsporen en zo vroeg mogelijk wegnemen, op het moment dat het herstellen ervan het minst kost. Bij Toyota geldt dat bij een afwijking “de operator de lijn kan stilleggen door zelf aan het stopkoord te trekken”. Wie aan dat koord trekt, waarschuwt eerst de teamleider, en de lijn stopt als het probleem niet op tijd kan worden opgelost: de lopende productie wordt meteen gecorrigeerd. Die methode maakt een bedrijf niet onfeilbaar: in 2009 en 2010 riep Toyota wereldwijd enkele miljoenen voertuigen terug, eerst voor vloermatten die het gaspedaal konden blokkeren, daarna voor pedalen die bleven haken. De eerste defecten aan het gaspedaal waren in december 2008 vastgesteld, bij Yaris- en Aygo-modellen. Op 26 januari 2010 schortte Toyota in de Verenigde Staten de verkoop van acht modellen op, en was het van plan hun productie stil te leggen. Tussen de eerste vastgestelde defecten en het stilleggen van de productie zat dus ongeveer een jaar. Voor het Amerikaanse Congres erkende de president van Toyota, Akio Toyoda, op 24 februari 2010 dat “het tempo van [Toyota’s] groei sneller ging dan de ontwikkeling en opleiding van [zijn] mensen”. Lean gaat ervan uit dat er defecten zullen optreden, en voorziet erin de productie stil te leggen om ze bij de bron te verhelpen.
Bij Stellantis worden gebroken distributieriemen van de 1.2 PureTech-benzinemotor, gemonteerd in Peugeots, Citroëns, DS’en en Opels, in april 2018 beschreven door het Franse autotijdschrift L’argus, bij motoren die tot maart 2017 zijn geproduceerd. Volgens Motor1 hebben de 1.0 en 1.2 PureTech-motoren die van juni 2012 tot juni 2022 zijn geproduceerd last van die voortijdige slijtage van de riem, en vervangt de motorgeneratie die in 2023 is gelanceerd de riem door een ketting. Tussen de defecten die L’argus beschreef en die nieuwe generatie zaten ongeveer vijf à zes jaar, zo’n vijf keer zo lang als tussen de eerste vastgestelde pedaaldefecten bij Toyota en het stilleggen van zijn productie. In de tussentijd verlengde de fabrikant zijn garantie op dit defect in maart 2024 tot 10 jaar of 175.000 km, en opende hij in januari 2025 een platform voor schadevergoedingen. Volgens de Franse consumentenorganisatie Que Choisir “erkent Stellantis geen ontwerpprobleem”, in augustus 2023.
Het verschil tussen deze twee manieren om met een defect om te gaan, het bij de bron verhelpen of achteraf de gevolgen indammen, is niet technisch, maar cultureel. De productie stilleggen om een defect bij de bron te verhelpen, is een keuze die wordt gemaakt op het moment dat het defect optreedt. Daar is geen leancertificering voor nodig, en een certificering garandeert niet dat het gebeurt: in een organisatie waar elke beslissing moet worden goedgekeurd en niemand de vrijheid heeft de productie stil te leggen, kan men het defect zien zonder te kunnen handelen. Wat een organisatie lean maakt, is dat wie een defect ziet de mogelijkheid krijgt de productie stil te leggen om het te verhelpen, op het moment dat het het minst kost.
W. Edwards Deming, een statisticus wiens methoden de Japanse industrie na de oorlog hebben gevormd, maakte er het derde van zijn veertien principes van, in “Out of the Crisis” (Uit de crisis): “ophouden afhankelijk te zijn van inspectie om kwaliteit te bereiken”, en kwaliteit vanaf het ontwerp in het product inbouwen. Mary en Tom Poppendieck brachten die logica in 2003 over naar softwareontwikkeling in “Lean Software Development” (Lean-softwareontwikkeling), en de agile aanpak nam haar over.
De tijd die aan deze onderwerpen wordt besteed, dient de zichtbare kwaliteit net zo goed als de interne. Code die makkelijk te wijzigen is, maakt het mogelijk de software van een bedrijf voortdurend aan te passen aan de ontwikkeling van zijn activiteiten, en er de nieuwe technologieën in op te nemen die zijn teams productiever maken.
Waarde creëren en een stevig fundament bouwen gaan samen. Alleen maar nieuwe functionaliteiten blijven ontwikkelen is nooit de goede manier geweest om software te bouwen. En AI brengt aanvallen nu binnen bereik van weinig ervaren aanvallers, zoals de FBI over ARTEX opmerkt. Als u zich niet over de kwaliteit en de beveiliging van uw software buigt, zullen anderen de kwetsbaarheden in uw software zoeken om u schade te berokkenen. Het budget voor maatwerksoftware kunnen opstellen zonder te steunen op schattingen van de ontwikkeltijd, en software ontwikkelen met kwaliteit als kern van het werk, telt meer dan ooit om u te verdedigen.
Hoe wij werken
Voor onze eigen software, deze website inbegrepen, gaat elke wijziging door de deployment-pipeline: geautomatiseerde tests, daarna beveiligingscontroles. Elke release naar productie wordt door een mens goedgekeurd voordat ze live gaat. Alleen de pipeline heeft de sleutel waarmee in productie kan worden gedeployd, en geen enkele AI-agent heeft die.
Wij ontwikkelen met AI. De agents die wij gebruiken, draaien in een afgeschermde omgeving, met beperkte opdrachten, en elk van hun wijzigingen gaat daarna door de pipeline, zoals elke andere.
Beveiligingspatches en updates van dependencies vallen onder het onderhoud dat in ons aanbod is inbegrepen: software op maat met een vast maandbudget, met een nulregressiegarantie.
Daarnaast bieden we audits van softwareproductieketens en trainingen voor technische teams. De audit controleert of, wanneer er een lek in uw software wordt ontdekt, de correctie nog dezelfde dag bij uw klanten kan worden uitgerold, en wat er nog moet worden ingericht.
Cyberaanval: wat vraagt u aan uw softwareleverancier?
Stel deze vragen aan wie uw website of applicatie ontwikkelt of host:
- Welke scripts van andere leveranciers laden onze pagina’s, en welke daarvan kunnen veranderen zonder door onze pipeline te gaan?
- Beperkt onze Content Security Policy (CSP) de scripts tot een exacte lijst?
- Welke gegevens sturen we naar andere diensten, en binnen welke termijn zouden die ons waarschuwen bij een datalek?
- Hoe lang duurt het voordat een kritieke patch bij ons in productie staat?
- Wie, of welke tool, kan de productie wijzigen zonder door de pipeline te gaan? Heeft een AI-tool toegang tot onze servers?
- Staan onze back-ups buiten bereik van een account dat de productie kan verwijderen?
- Kunnen onze servers opnieuw worden opgebouwd vanuit de code?
Op basis van zijn onderzoeken heeft de FBI tien beschermingsmaatregelen tegen inbraken opgesteld; zes daarvan gaan over uw software en uw leverancier:
- Welke onderdelen van onze software krijgen geen beveiligingsupdates meer, en wanneer worden ze vervangen?
- Welke van onze systemen zijn bereikbaar vanaf internet, en welke hoeven dat niet te zijn?
- Hoeveel accounts hebben beheerdersrechten op onze servers, en worden die rechten alleen voor de duur van een taak toegekend?
- Bewaren we onze beveiligingslogs buiten bereik van een aanvaller, en hoe lang?
- Hebben we onze back-ups al eens teruggezet om te controleren of ze werken, en hoe lang duurde dat?
- Wordt de toegang van een leverancier ingetrokken als het contract afloopt, en wat gebeurt er dan met onze gegevens?
Treft een kwetsbaarheid uw software, dan beschrijft ons artikel “Kwetsbaarheden: zo beschermt u uw applicaties” wat u moet doen, in volgorde.
Wilt u een applicatie laten ontwikkelen, of weer grip krijgen op een bestaande? Zullen we erover praten?